اخبار و مقالات

فیروزه کوبی چیست

فیروزه کوبی یکی از رشته های صنایع دستی می باشد که از نشاندن قطعه‌های کوچک سنگ فیروزه بر سطح ظرف‌ها، زیورآلات و اشیای تزئینی ( از پایه‌هایی به جنس‌های مسی، برنجی، نقره، ورشویی یا برنزی ) ساخته می‌شود. بین قطعه‌های فیروزه نوعی لاک تیره‌ رنگ قرار می‌گیرد. هر چه ظرف فیروزه کوبی شده پرکارتر ( فاصله کمتری بین قطعات فیروزه باشد ) و منظم‌ تر باشد ، ارزش کاری بالاتری خواهد داشت .

فیروزه کوبی چیست

فیروزه کوبی یکی از رشته های صنایع دستی می باشد که از نشاندن قطعه‌های کوچک سنگ  فیروزه بر سطح ظرف‌ها، زیورآلات و اشیای تزئینی ( از پایه‌هایی به جنس‌های مسی، برنجی، نقره، ورشویی یا برنزی ) ساخته می‌شود. بین قطعه‌های فیروزه نوعی لاک تیره‌ رنگ قرار می‌گیرد. هر چه ظرف فیروزه کوبی شده پرکارتر ( فاصله کمتری بین قطعات فیروزه باشد ) و منظم‌ تر باشد ، ارزش کاری بالاتری خواهد داشت .
 
 
 
فیروزه یکی از سنگ های آذرین است که نام ترکیبات شیمیایی آن فسفات هیدراته آلومینیوم طبیعی می باشد. از نظر کارشناسان فیروزه مرغوب دارای رنگ ابی سیر و رگه های ناخالصی کمتر می باشد، که به فیروزه عجمی معروف است و معدن ان در نزدیکی نیشابور می باشد. وزن بین ۲/۶۲ تا ۲/۸۳ را دارد. فیروزه به دلیل رنگ آبی درخشانی که دارد جزء سنگ های گرانب ها  قرار می گیرد. فیروزه در هنگام شکستن به صورت نا صاف می شکند و معمولاً رنگش در برابر رطوبت یا خشکی هوا و در ارتفاعات تغییر می کند. 
 
تاریخچه فیروزه کوبی 
قدمت این هنر به ۶۰ یا ۷۰ سال میرسد که از روسیه به ایران آورده شد و اولین باردر مشهد به دست یوسف حکمیان (معروف به محمدرضا) انجام شد. 
 
امروزه از این هنر در تهران، مشهد و اصفهان به منظور صنایع دستی استفاده می شود. در اصفهان استاد روبن یرو شمالی یکی از با سابقه ترین هنرمند در این زمینه هستند.
 
مراحل فیروزه کوبی 
فیروزه کوبی شامل سه مر حله است قسمت اول اماده سازی سطح زیر کار، قسمت دم سطح رویی کار را در برمی گیرد که شامل اضا فه کردن قطعات ریزه فیروزه وپودر لاک به روئ سطح کار که توسط سنگ آب سان  صیقل داده می شوند تا برجستگی نداشته باشد و در اخربرای ماندگاری  و همچنین زیبا تر جلوه دادن اثر، پداخت می شود.
 
الف ) زرگری (زیر ساخت): به ساخت واماده سازی ظرف یا اشیا توسط صنعت گران به کمک  دست ، پرس یا هردو انجام می شود ، گفته می شود وبعد از ان اطراف ان ظرف یا زمینه کاری را با فلزی از همان جنس لحیم می کنند که به اصطلاح به این عمل کندن یا مکر می گویند.
 
ب ) فیروزه کوبی (نشاندن سنگ) : در هنر فیروزه کوبی باید از نوع فیروزه نرمه استفاده شود، در این مرحله ابتدا سنگ ها را بر اساس اندازه و رنگ برای منظم تر شدن اثر از بقیه جدا می کنند، سپس زمینه کار را برای ذوب شدن پودر لاک، گرم می کنند تا سنگ های فیروزه خوب بچسبند و فضا های خالی ان را با قطعات ریزتری که قبلا تفکیک شده بود پر می کنند.
 
ج) پرداخت گری : برای یبایی و حفاظت از اثر روی سطح فیروزه کوبی شده را ابتدا پولیش می کشند سپس با پلی استر می پوشانند.
 
موارد استفاده از فیروزه کوبی
ابتدا از فیروزه کوبی فقط در زیور الات مورد استفاده قرار می گرفت اما با گذشت زمان این هنر در تابلوهای خوشنویسی ، ظروف تزئینی  و تابلو های نفیس دیگر راه پیدا کرده است. 
 
در تابلو های خشنویسی معمولا زمینه کاری ان پارچه یا چوب میباشد.
 
چند نمونه از ظروف تزئینی: تنگ فیروزه کوبی، کاسه بشقاب فیروزه کوبی، اینه وشمعدان فیروزه کوبی، قندان فیروزه کوبی، گلدان فیروزه کوبی، شیرینی خوری فیروزه کوبی و غیره می باشد.
 
جمع بندی:
 
کیفیت در محصولات فیروزه کوبی به  عواملی مثل نصب صحیح فیروزه روی فلزطوری که از سطح کار جدا نشود ،هم سطح بودن فیروزه با فلز در واقع خوب کار کردن روی سطح کار(زرگری) و سنگ فیروزه مورد استفاد ، تهیه شده از معادن نیشابور باشد.